Wat is coffeeshopbeleid in Nederland

De landelijke basis

Nederland kent geen legalisering van cannabis, maar een gedoogbeleid. De verkoop in coffeeshops wordt onder strikte voorwaarden niet vervolgd, terwijl het formeel verboden blijft. Die voorwaarden zijn samengevat in de AHOJGI-criteria.

• A. Geen Affichering: reclame maken voor cannabis is verboden
• H. Geen Harddrugs: alleen softdrugs mogen worden verkocht
• O. Geen Overlast: de coffeeshop mag geen overlast veroorzaken
• J. Geen Jongeren: verkoop aan en toegang voor personen onder 18 jaar is verboden
• G. Geen grote hoeveelheden: maximaal 5 gram per transactie, maximaal 500 gram handelsvoorraad
• I. Ingezetenencriterium: alleen ingezetenen van Nederland mogen worden toegelaten

Waar de gemeente over gaat

Binnen die landelijke kaders heeft de gemeente veel ruimte. De burgemeester bepaalt of er coffeeshops komen, hoeveel dat er zijn, waar ze mogen zitten en welke aanvullende voorwaarden gelden. Denk aan een maximum aantal, afstandsregels tot scholen of het ingezetenencriterium.

Ook de handhaving ligt lokaal. De burgemeester treedt bestuursrechtelijk op via artikel 13b van de Opiumwet, het Openbaar Ministerie strafrechtelijk. Volgens het WODC hadden eind 2024 in totaal 103 van de 342 Nederlandse gemeenten samen 563 gedoogde coffeeshops, en hanteert ongeveer twee derde van de gemeenten een nulbeleid: daar wordt geen enkele coffeeshop toegestaan.

Waarom veel gemeenten hun beleid nu herzien

Coffeeshopbeleid is geen statisch document. Volgens het WODC wil bijna de helft van de coffeeshopgemeenten het beleid dit of volgend jaar vernieuwen, en wil bijna een derde de manier waarop vergunningen worden verdeeld aanpassen. De aanleiding is vaak dezelfde vraag: hoe verdeel je vergunningen eerlijk en transparant als er meer gegadigden zijn dan plekken? Dat is een bestuurlijk en juridisch vraagstuk waar veel gemeenten nu voor staan.

De achterdeur en het wietexperiment

Een structureel knelpunt is de achterdeur. De verkoop aan de voordeur wordt gedoogd, maar de inkoop aan de achterdeur blijft illegaal. Het Experiment gesloten coffeeshopketen test in deelnemende gemeenten of legale teelt en levering dit probleem kunnen oplossen.

Van regels naar uitvoerbaar beleid

Beleid werkt pas als het uitvoerbaar is. Regels die niet aansluiten op de dagelijkse praktijk leiden tot onbedoelde effecten en weerstand bij ondernemers en handhavers. Daarom helpt het om nieuw beleid te toetsen aan praktijkervaring: wat werkt in de shop, wat is handhaafbaar, en wat draagt echt bij aan volksgezondheid en minder overlast. Zo wordt beleid een instrument dat werkt, in plaats van een papieren afspraak.

Veelgestelde vragen