Kennisbank
Wat is cannabisbeleid op gemeentelijk niveau
Cannabisbeleid is het geheel van regels en keuzes rond de teelt, verkoop en het gebruik van cannabis. Landelijk valt cannabis onder de Opiumwet en is het formeel verboden, terwijl de verkoop in coffeeshops wordt gedoogd. Voor een gemeente gaat cannabisbeleid over meer dan coffeeshops alleen: het raakt volksgezondheid, openbare orde, overlast en handhaving. Binnen de landelijke kaders maakt de gemeente daarin eigen keuzes.
De landelijke basis
Cannabis staat op de Opiumwet en is formeel verboden. Sinds de jaren zeventig kent Nederland een gedoogbeleid: de verkoop van softdrugs in coffeeshops wordt onder voorwaarden niet vervolgd. Het bezit van een kleine hoeveelheid voor eigen gebruik wordt in de praktijk niet vervolgd, maar de teelt blijft verboden. Dat maakt het Nederlandse beleid uniek, en op punten ook tegenstrijdig.
Wat cannabisbeleid op gemeentelijk niveau inhoudt
Voor een gemeente is cannabisbeleid breder dan coffeeshops. Het draait om de afweging tussen volksgezondheid, openbare orde en veiligheid. De gemeente bepaalt of er coffeeshops zijn, dat is het coffeeshopbeleid, maar handelt ook bij overlast, illegale hennepteelt en ondermijning. De burgemeester heeft daarvoor bevoegdheden, zoals het sluiten van panden op grond van artikel 13b van de Opiumwet, de zogeheten Wet Damocles. Lokaal beleid komt vaak tot stand in de driehoek van burgemeester, Openbaar Ministerie en politie.
Gemeentelijk cannabisbeleid bestaat doorgaans uit deze onderdelen:
- Coffeeshopbeleid: of, hoeveel en waar coffeeshops mogen zijn
- Volksgezondheid en preventie: voorlichting, gericht op jongeren en risicogroepen
- Openbare orde en overlast: de omgeving beheersbaar en leefbaar houden
- Handhaving en ondermijning: optreden tegen illegale teelt en criminaliteit
- Regionale afstemming: samenwerking met buurgemeenten over grenseffecten
Gedogen of reguleren
Het Nederlandse cannabisbeleid balanceert al decennia tussen gedogen en reguleren. Het bekende knelpunt is de achterdeur: de verkoop wordt gedoogd, maar de inkoop en teelt niet. Het Experiment gesloten coffeeshopketen test in deelnemende gemeenten of gereguleerde teelt en levering dit probleem kunnen oplossen. De uitkomsten voeden het landelijke debat over de toekomst van het beleid.
Wat dit van een gemeente vraagt
Cannabisbeleid vraagt van gemeenten steeds vaker een actieve keuze, niet alleen handhaving achteraf. Beleid werkt het best als het uitvoerbaar is en aansluit op de praktijk: wat er echt gebeurt in de shop, op straat en in de wijk. Praktijkkennis helpt om beleid te maken dat werkt in plaats van botst.
Veelgestelde vragen
Wat is cannabisbeleid?
Het geheel van regels en keuzes rond de teelt, verkoop en het gebruik van cannabis. Landelijk is cannabis verboden onder de Opiumwet, terwijl de verkoop in coffeeshops wordt gedoogd. Op gemeentelijk niveau raakt het gezondheid, openbare orde en handhaving.
Wat is het verschil tussen cannabisbeleid en coffeeshopbeleid?
Cannabisbeleid is het brede geheel: gezondheid, openbare orde, handhaving en teelt. Coffeeshopbeleid is het onderdeel dat specifiek over de coffeeshops gaat.
Wat kan een gemeente doen aan cannabisbeleid?
De gemeente bepaalt of er coffeeshops zijn, voert preventie, bewaakt de openbare orde en handhaaft tegen illegale teelt en overlast, onder meer via artikel 13b van de Opiumwet.
Wat is het verschil tussen gedogen en reguleren?
Gedogen betekent dat verkoop onder voorwaarden niet wordt vervolgd, terwijl het formeel verboden blijft. Reguleren betekent dat de hele keten, ook teelt en levering, wettelijk wordt geregeld. Het wietexperiment test die stap.